Een lokale gemeenschap over menselijk handelen in een natuurlandschap
Stemmen rond
de berg
2026
In het natuurgebied de Lemelerberg in Overijssel zijn de afgelopen jaren grote stukken bos gekapt. Dit om de heide met bijbehorende biodiversiteit te herstellen en te voldoen aan Natura 2000-wetgeving.
Voor mijn afstudeerproject, neem ik de veranderingen in dit landschap onder de loep.
In hoeverre zijn de menselijke ingrepen in dit landschap gerechtvaardigd? — En wie krijgt een stem in het maken van zulke grote beslissingen?
Het huidige landschap op de Lemelerberg is een cultuurlandschap, gevormd en in stand gehouden door menselijke hand. In het verleden was er een sterke relatie tussen de lokale bevolking en de berg. Omliggende boeren trokken met hun schapen de berg op om ze daar te laten grazen. Door de constante begrazing, kon de heide floreren.
Als gevolg van de modernisatie van de landbouw wordt de grond niet langer gezamenlijk gebruikt. Boeren, schapen en een groot deel van de heide verdwenen van deze plek.
Stichting Landschap Overijssel doet nu haar best de heide terug te brengen.
In hoeverre hebben ingrepen in het landschap door één enkele organisatie voor en gemeenschap invloed op het gevoel van verbinding tot het landschap en elkaar?
Omwonenden, boeren, actieve dorpsgenoten en mensen die werkzaam zijn in het landschap, namen me mee naar hun lievelingsplek op de berg. Met deze mensen, zowel voor- als tegenstanders van de kap, ontvouwden gesprekken over het gevoel van thuishoren tot deze plek en zeggenschap in eigen leefomgeving.
“Toen we voor het eerst van de plannen hoorden van de kap, toen zijn we daar mee bezig gegaan. In die zin van “help wat gebeurt er?”
We hebben ons hard gemaakt tegen het volledig omgooien van dit gebied. Maar er was al niks meer aan te doen. Het is daarom extra moeilijk voor ons om dit gebied nog te omarmen, dat terwijl we er zo graag kwamen. ”
Installatie Stemmen rond de berg
In de installatie Stemmen rond de berg hoor je de stem van deze gemeenschap. Je hoort uitspraken over hoe de verbinding van omwonende tot deze plek met de jaren mogelijk is veranderd en of de ingrepen door menselijke hand daar mogelijk invloed op hebben gehad.
Het onderzoek heeft me meer inzicht gegeven in hoe een breed scala aan mensen uit deze gemeenschap zich verhoudt tot deze plek. Maar het heeft me ook aangescherpt in mijn eigen positie in wat er hier is gebeurd. Ik vraag me af of we een manier kunnen vinden om onze blik te verruimen bij het maken van beslissingen rondom natuur. Ons denken kunnen verbinden met ons voelen.
De vraag grootste vraag die bij mij blijft hangen is;
Welke verhalen drijven ons in het maken van beslissingen omtrent natuur? Maar ook hoe kunnen we inspelen op het omhooghalen van perspectieven die geworteld zijn in zorgzaamheid?
